Productschap vis

Geen informatie: geen vissector

Dames en heren,

De afgelopen jaren begonnen we hier in Wassenaar het jaar met uitingen als ‘Zwaar weer voor de vissector’, ‘Donkere wolken hangen boven ons hoofd’ en ‘Vissector bevindt zich in stormachtige situatie’. Ik sta hier nu voor u en wil zeggen: ‘We zien  een klein zonnetje, al is het natuurlijk wel wat kil’.
Zoals we in Visserijnieuws hebben kunnen lezen, rapporteert het LEI over het afgelopen jaar voor het eerst in lange tijd weer zwarte cijfers voor de gezamenlijke sector met grote verschillen tussen bedrijven.
Daarbij past een kanttekening; want het laatste kwartaal was ondanks de lage olieprijzen beduidend minder positief. Denk bijvoorbeeld aan de prijzen voor schol.

Het jaar 2008 eindigde positief. De Decemberraad in Brussel besliste voor hogere vangstquota voor de voor ons zo belangrijke vissoorten schol en tong. De quota voor de geassocieerde soorten als tarbot en schar (die worden bijgevangen) zijn gelukkig niet verlaagd.
De toezegging dat het opvissen van de quota niet zal worden gefrustreerd door de beperkte zeedagen, was tevens belangrijk.
Positief was ook de Brusselse belofte dat er uiterlijk voor het einde van dit jaar een finale beslissing wordt genomen over het definitief toestaan van de pulskor.

De daling van quota voor de pelagische soorten is een enorme domper voor de trawlersector. Wederom een daling van 15% van de haringvangstmogelijkheden en de blauwe wijting met zelfs meer dan 50%. Echter, de TAC voor horsmakreel blijft gelijk aan die van 2008 en de vangstmogelijkheden voor de makreelvisserij stijgen met ruim 30%.

Op alle terreinen heeft minister Verburg zich heel sterk gemaakt voor de belangen van onze sector en maximaal haalbare resultaten weten te bereiken. Vanaf deze plaats is daarom nogmaals dank op zijn plaats voor de inzet van de minister.

Goed nieuws was er op de valreep van 2008 ook te melden over de procedures rondom de mosselzaadvangst. In december kwam de uitspraak dat het beroep van ngo’s tegen de najaarsvergunning 2006 ongegrond is verklaard. Een belangrijke opsteker voor de mosselsector en ook positief voor de uitvoering van het convenant dat met de ngo’s is afgesloten. Want de mosselsector heeft een wel heel bewogen 2008 achter de rug. De sector heeft zich zeer hard opgesteld tegenover de groene organisaties. Heel Zeeland stond vol met spandoeken die niets te raden overlieten. Het was duidelijk: de sector was niet bereid zich neer te leggen bij wat zij zag als onredelijke beperkingen voor een bedrijfstak met een eerbiedwaardige traditie in Zeeland en daarbuiten.
Er is een convenant afgesproken met een groot aantal ngo’s en de spandoeken zijn weg. Het is een echt typisch Nederlandse oplossing geworden; kijken of nu de mosselzaadinvanginstallaties (mzi’s) verder van de grond komen.
Het waren niet alleen de vissers die door deze problemen werden getroffen maar ook de rest van de kolom. Ook andere visssectoren kunnen hiermee te maken krijgen. Daarom was de inzet van Productschap Vis van groot belang. Dat gold het afgelopen jaar voor heel veel zaken. Ik wil u alleen de juridische blokkade van de 2e Maasvlakte noemen, waar het Productschap Vis op al haar, al lang bij de overheid bekendgemaakte punten, uiteindelijk gelijk kreeg.

Dat we als hele vissector de weg van duurzaamheid moeten gaan is inmiddels geen discussie meer. Het gaat daarbij om een duurzaam succes, nl. de waardecreatie voor de mens, de maatschappij en onze eco-systemen, waar we als vissector zo sterk van afhankelijk zijn.
Het gaat om sterke product-markt combinaties, om ketenbeheer, om kwaliteit van de arbeid voor voldoende beschikbare mensen, om ontwikkelingen op financiële markten, energieprijzen, klimaatveranderingen, CO2 uitstoot en convenanten.

Die balans tussen ecologie en economie is een gemeenschappelijk doel dat ook centraal staat in het Maatschappelijk Convenant Noordzeevisserij. Afgelopen jaar tekenden 5 PO’s namens de kottersector, het Productschap Vis, de Stichting de Noordzee, het Wereld Natuur Fonds en het ministerie van LNV dit convenant waarmee gezamenlijk wordt ingezet op een verdere verduurzaming van de sector.

Een goed voorbeeld van hoe het moet in dit nieuwe jaar is dat al in maart de eerste Nederlandse schepen zullen worden gecertificeerd voor het Responsible Fishing Scheme. Dat is een echte mijlpaal, én een noodzakelijke voorbereiding op volgende stappen zoals het MSC-certificaat. Dit project wordt overigens gefinancierd via het Visserij Innovatie Platform.
Het MSC-certificaat kan zich inmiddels verheugen in de warme belangstelling van de hele visketen. Er zijn al heel wat ondernemingen die het certificaat hebben behaald of bezig zijn het te verkrijgen. Dit jaar zal een van de belangrijkste visserijen het MSC-certificaat verkrijgen: de haringvisserij. Dat is een belangrijk voorbeeld ter navolging voor anderen.

Daarnaast is het van belang te wijzen op de grote hoeveelheid initiatieven die bedrijven of groepen van bedrijven nemen als het gaat om duurzaamheid. We komen daar straks bij de uitreiking van de Verantwoorde Visprijs heel specifiek op terug, maar het is goed er hier op te wijzen dat er heel veel gebeurt en in gang wordt gezet. Denk aan de nieuwe systemen van viskweek in ons land. Denk aan de initiatieven om de aal te behouden voor de Nederlandse wateren en daarmee voor de visserij. Denk aan stappen gericht op efficiënter energiegebruik, op zee maar ook op land. Denk aan de invoering van nieuwe systemen voor de productie en vermarkting van visproducten om de afzetkracht te versterken. Denk ook aan de gedragscodes die inmiddels zijn afgesproken door de Vereniging van Vis Importeurs de VIV en voor de vereniging van viskwekers NEVEVI. Alles gericht op een duurzame keten die ook in de toekomst kan zorgen voor dat prachtige visproduct op tafel bij de Nederlandse en buitenlandse consument.

Informatie over dergelijke initiatieven is niet alleen van belang voor de sector zelf, maar juist ook voor de ‘buitenwacht’. Het is van belang dat afnemers en consumenten zicht krijgen op alle activiteiten die de sector onderneemt om de consumenten ‘verantwoorde vis’ aan te bieden.

Het is goed voor de hele vissector wanneer we eenduidig met onze berichten naar buiten komen. Vanuit Rijswijk verzenden we tal van boodschappen naar de buitenwereld. Het Nederlands Visbureau doet dat voor de sector met alle denkbare promotieactiviteiten.  De recent uitgebracht folder ‘Vis en Duurzaamheid’ had direct een tweede druk nodig. Een ander voorbeeld daarvan is de ingebruikname van een nieuwe, meer eigentijdse huisstijl. Uiteraard kunnen we daar als productschap niet bij achterblijven; daarover straks meer. Een positief verhaal, zult u denken, alsof er nauwelijks obstakels meer te vinden zijn. Maar zo is het natuurlijk niet, we zijn niet klaar en er staat ons in 2009 weer meer dan genoeg te doen. De prijsontwikkeling voor een aantal visserijen is reden tot zorg en ook de crisis in de financiële wereld zal de vissector raken. We hopen dat het meevalt omdat we met de stabiele euro werken, relatief beperkte werkloosheid kennen, een lage inflatie en lager energieprijzen hebben, waardoor het besteedbaar inkomen in ons land toeneemt. Echter de export en de financiering daarvan is onzekerder.

We moeten ons nog meer richten op het vertellen van en over alle initiatieven in de sector, wat er goed gaat, wat we bereiken en wat we hopen te bereiken. Zodat we wat minder in de rol worden geduwd als sector dat we moeten reageren op de agenda’s van anderen. Uiteindelijk gaat het over ons werk, onze bedrijven en onze toekomst. Het is van belang dat we de ontwikkeling naar die toekomst ook zoveel mogelijk zelf vorm kunnen geven. Want als we zelf aan het stuur zitten bepalen we ook zelf de koers.

En wat zal 2009 ons brengen? Ik zie enkele tendensen van buitenaf op ons af komen:

1. Wereldwijd wordt het steeds moeilijker om afspraken te maken. Neem Kyoto of de WTO, waarbij duurzaam produceren, de zgn. non trade concerns nog steeds niet op de agenda staan. Dat betekent dat de extra wettelijke eisen die wij in de EU (gaan) stellen voor natuurbeheer of dierenwelzijn niet gelden voor de invoerproducten uit derde landen die hier geconsumeerd worden. De onredelijkheid ten top voor de consument maar ook voor de producent.
2. Daar de marges van de democratie nu eenmaal smal zijn om tot aanpassingen te komen, stimuleert LNV in 2009 met 2,5 miljoen euro terecht duurzame innovaties in techniek, markt en visketen. De sector zal op al deze terreinen het innovatietraject verder uitbreiden. Dat brengt het doorontwikkelen van nieuwe technieken in zowel de visserij, de schaal- en schelpdiersector als de aquacultuur samen met de land- en tuinbouw dichterbij. 
3. De samenwerking met ngo’s zal in het kader van afspraken versterkt worden. 
4. Greenpeace heeft zijn hand overspeeld en verliest  aanhang bij het publiek wat blijkt uit vermindering van donateurs. Bij politiek en overheid verliezen ze gezag door de negatieve en extreme manier van actievoeren.  Daardoor staat de financieringsbijdrage uit subsidies en goede doelen onder druk. 
5. De supermarkten laten een meer eigen en realistisch beleid zien t.a.v. het verkopen van duurzame producten. 
6. In de wereld zal de voedselvraag toenemen waardoor de prijzen een stijgende tendens zullen vertonen. Bij het weer toenemen van de economische groei zal er ook meer energie gevraagd worden. Ook door onverwachte acties, zoals van Gasprom kunnen de energieprijzen stijgen, wat niet in het belang van de vissector is, maar we hebben geleerd hoe we hier met duurzame innovaties mee moeten omgaan. 
7. Visconsumptie blijft in alle wetenschappelijke onderzoeksrapporten bijzonder gezond en verlaagd het risico op het krijgen van ernstige gezondheidsproblemen en leidt tot een langer en aangenaam leven.
8. De vissector globaliseert verder door in alle zeeën gevangen vis en importproducten in ons land of elders te bewerken en een positieve bijdrage te leveren aan onze economie.
9. Steeds dwingender wordt de positie van de Raad van State die de implementatie van Nederlandse Wetgeving toetst aan de EU wetgeving. Houdbaarheid van vergunningen blijkt onzeker te zijn (zie mosselsector) en de in de Eerste Kamer onlangs goedgekeurde wetaanpassing om bestaand gebruik in Natura 2000 gebieden toe te laten lijkt positief, maar  is onduidelijk zolang deze Natura-toekomst nog niet getoetst is.

Natura 2000 is een boek dat nog lang niet kan worden dicht geslagen. De druk op de ruimte op de Noordzee neemt alleen maar toe en de Nederlandse visserijsector moet zich meer en meer een plaats veroveren tussen alle andere bestaande én nieuwe gebruikers. Denk maar aan alle windparken die er zijn gekomen en er nog zullen komen. Denk ook aan de beschermde gebieden waarover dit jaar beslissingen genomen zullen worden. We willen graag de slechts 30% die we van de Noordzee gebruiken ook voor de toekomst veilig stellen. Al met al zal 2009 ons veel uitdagingen geven om op een positieve manier van start te gaan om onze consumenten weer van vis te voorzien.

Ook al zit het de ondernemer in het bloed – en dat is natuurlijk maar goed ook – om zich juist te onderscheiden van andere sectorgenoten, op sommige terreinen is gezamenlijk optrekken door krachtenbundeling juist essentieel. Het thema van Natura 2000 is daarvan een goed voorbeeld. Door samenwerking, door het delen van kennis en ervaring, komen we samen tot mooie, nieuwe en ook verantwoorde werkwijzen. Een ander voorbeeld is het versterken van de afzetmarkt voor schol en tong. Dat biedt elke individuele ondernemer kansen op een goede toekomst.

Sprekende over de toekomst is het goed hier ook even kort stil te staan bij het feit dat we voor de laatste keer op de Nieuwjaarsbijeenkomst de heer Ben Daalder, de voorzitter van de Federatie van Visserijverenigingen, in functie in ons midden hebben. Het is mij een groot voorrecht om hier alvast in zijn richting uit te spreken dat wij hem dankbaar zijn voor de vele jaren waarin hij zich tomeloos heeft ingezet voor de Nederlandse visserman. Uiteraard komen we daar bij het afscheid in april uitgebreid op terug.

Het delen van informatie is van levensbelang in onze kleine en gedifferentieerde sector. Dat kan bijdragen aan verdere verduurzaming, waar we met z’n allen voordeel uit kunnen halen. U hoorde zojuist van de vorige spreker hoe belangrijk de samenwerking binnen de kenniskringen is. Het is een klassiek voorbeeld van de oude wijsheid: ‘Eendracht maakt macht’: we moeten de krachten bundelen en eensgezind naar buiten treden. Informatie-uitwisseling is daarbij van levensbelang.
We moeten laten zien dat we er met z’n allen alles aan doen om de consument niet alleen nu een lekker en gezond visje te bieden, maar dat ook over vele jaren nog te kunnen doen. Dat betekent dat we ook een verhaal te vertellen hebben. We moeten de koppositie, die we met vis hebben behouden.

Het Productschap Vis is er voor u als overkoepelend orgaan, als instrument voor alle bedrijven, om te ondersteunen en actief aan uw gezamenlijke wensen te voldoen.

We hebben in de sector een goede aanpak, enthousiaste ondernemers en werknemers, een grote betrokkenheid bij de sector en mensen bij het productschap Vis die ervoor willen gaan. We hebben een open samenwerking met de ministeries, met onderzoeksinstellingen, ngo’s en politici in Nederland en in Brussel, omdat we over kennis beschikken en vertrouwen in elkaar hebben.

We willen graag aan u en aan iedereen laten zien dat we actief voor u bezig zijn, dat we veel doen en veel meer willen oppakken, dat we een duurzame partner zijn. Uiteraard omdat u dat van ons vraagt. Daarover willen we communiceren met u als onze achterban, met onze relaties en met het grote publiek. Meer gebruik van het internet is in dit kader het middel bij uitstek. Het productschap heeft daarom een vernieuwde website ontwikkeld, waarmee we u beter, vollediger en actueler kunnen informeren. Digitale nieuwsbrieven kunnen de papieren versies vervangen. Bovendien zullen we de mogelijkheden uitbreiden om ons uw mening te laten weten, zodat u ons uw ideeën aan kunt reiken. Een eerste indruk hiervan zal u straks worden gegeven.

Samen met u hoop ik in 2009 wederom verdere stappen te zetten naar het aanbod van ‘verantwoorde vis’ en dat we een jaar krijgen waar u als ondernemers en werknemers positief en trots op mag terug zien. Ik wens u allen een gezegend en gezond als ook een succesvol en duurzaam 2009 toe!

Terug naar overzicht toespraken