Productschap vis

Wassenaar, 12 januari 2011, Speech van de voorzitter van het Productschap Vis, de heer dr. D.C. Faber, uitgesproken tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst

Alleen de uitgesproken tekst geldt

Dames en Heren,

Wij begonnen het nieuwe jaar 2010 vlammend: met de brand die ons om half één oudejaarsnacht trof. Ineens zaten we zonder kantoor. Uiteindelijk waren we, mede dankzij de gastvrijheid van het Hoofdproductschap Akkerbouw, ruim zes maanden gehuisvest op het Stadhoudersplantsoen. Ondanks de nodige beperkingen, hebben we daar ons werk goed kunnen doen. Dank voor uw begrip en alle medewerkers veel dank voor de extra inspanningen.

Ik noem een aantal zaken die goed gingen in 2010:

• de overdracht en opstart van de Vishub;
• veel investeringen in duurzame technieken (sumwing, gebruik van puls-techniek);
• start en goede voortgang van een aantal MSC-trajecten (na haring ook makreel en platvis-trajecten Noordzee);
• een geslaagde en druk bezochte Dag van de Nederlandse Zeevisserij met mogelijkheid tot bezichtiging van schepen met innovatieve technieken in Harlingen;
• Start Programma Arbeidsmarkt en Opleiding in nauwe samenwerking met de andere productschappen, de werknemersorganisaties en het ministerie van EL&I;
• Het aandeel duurzame vis dat gecertificeerd is volgens de internationaal erkende MSC standaard voor duurzame visserij is in 2010 sterk toegenomen; Nederland springt er in de toename van het aanbod van gecertificeerd duurzame vis uit. In totaal zijn er 777 producten voorzien van het MSC-keurmerk op de markt. Nederland neemt daarmee de derde positie in op de wereldranglijst.

Discussie over de PBO

Aan aandacht geen gebrek. Wij hebben ons als Productschappen en Bedrijfsschappen altijd al mogen verheugen op veel aandacht van onze eigen bestuurders en van de politiek. Als ik het goed inschat, belooft 2011 weer een spannend jaar te worden.

Of men nu altijd op de hoogte is van wat we als productschap doen? Nou nee!

Ik ben echter van mening dat we veel dingen doen die te weinig bekend zijn. Dat is nog eens duidelijk gebleken bij diverse politici, maar dat geldt ook voor onze eigen achterban. Dit jaar staat het draagvlakonderzoek binnen alle productschappen op de agenda. ‘Onbekend maakt onbemind’ mag naar mijn mening niet toonzettend zijn voor de uitkomst.

Daarom heeft een productschap – en dat geldt onverkort voor onze dragende organisaties -  de taak om doelstelling en missie van het productschap uit te dragen, uit te leggen, en te verdedigen. Immers een productschap heeft alleen maar recht van bestaan als de vakgenoten en hun bestuurders bereid zijn om als collectief op te treden om zo doende het algemeen belang en het gemeenschappelijk belang te dienen.

En om die taken naar behoren uit te voeren  wordt er door de vakgenoten heffing betaald  Net zoals de meeste burgers belasting betalen om \Nederland te kunnen besturen. Effectief communiceren moet niet alleen in de DNA van het productschap zitten, maar ook in dat van onze geledingen: Met iedereen die deel uitmaakt van de sector zie ik graag dat we nog veel meer dan tot nu toe uitgaan van: Be good and tell it”,! “

Ik kan u melden dat efficiency in de taakuitoefening op alle fronten worden nagestreefd. De productschappen gaan nauw samenwerken en een deel van hun activiteiten samenvoegen. Komend jaar brengen ze een belangrijk deel van hun ondersteunende activiteiten (back office) onder in één centrale werkorganisatie. Gezocht zal worden naar één nieuwe locatie voor de samenwerkende organisaties in Zoetermeer.

Dit brengt mij op een volgende samensmelting.

Integratie Nederlands Visbureau binnen het Productschap Vis

Het afgelopen jaar hebben de besturen van PVis en het Nederlands Visbureau besloten tot een andere wijze van samenwerking.

Er is breed draagvlak voor het belang van collectieve promotie. Een nieuwe strategie voor promotie is vastgesteld.. Nieuw is ook dat een aantal activiteiten op onderdelen is gewijzigd.

Wat niet wijzigt is het hoofddoel :“het bevorderen van de consumptie van vis”..

Aan de productpromotie wordt toegevoegd het nadrukkelijker neer zetten van het ‘verhaal achter het product, de ondernemers en de sector’!

Focus op nieuwe media blijkt ook een noodzakelijk route willen we met name jongeren blijven bereiken. Hetzelfde geldt voor onze eigen achterban.

Tenslotte, zijn de activiteiten van Productschap en Visbureau ook organisatorisch met elkaar verbonden sinds 1 januari. Bij alle productpromotie en sector PR wordt er nu gewerkt onder de vlag van Nederlands Visbureau, onderdeel van Productschap Vis.

Innovatie en Blueport

De visserijsector is afgelopen jaren aan het innoveren en verduurzamen gegaan, in de aanvoersector maar ook in andere schakels in de keten. Ik denk dat we 2010 misschien wel het jaar van de definitieve doorbraak kunnen noemen. Het jaar waarin zowel bij organisaties als bij individuele ondernemers de knop echt om gegaan is. Van ontkenning tot de nadrukkelijke wil om vooruit te kijken en te investeren.

Als ik zie hoeveel interesse er is om bijvoorbeeld over te stappen naar de puls-techniek, dan is dat verbazend. En ook de vele initiatieven in de handelsketen waar tal van verduurzamingsmaatregelen zijn getroffen. Andere maatregelen, die binnen het bedrijf worden genomen, zijn bijvoorbeeld: energiebesparende maatregelen of het productaanbod, voorzien van een duurzaamheids keurmerk.

Wij zijn overigens bijzonder verheugd - dat wil ik graag nog een keer zeggen - over het succes dat staatssecretaris Bleker en zijn medewerkers heeft behaald in Brussel bij de Visserij raad in december: o.a. door voor de sector een pulskor vergunning voor 20 extra schepen te kunnen afgeven. Nogmaals dank. Ook wil ik hierbij Stichting De Noordzee en het Wereld natuurfonds danken voor hun steun.

Dames en Heren,

Verduurzaming en innovatie zijn twee sleutelwoorden, die hoog in het vaandel staan van het Visserij Innovatie Platform van het ministerie van EL&I.  Dit ‘VIP’ heeft de afgelopen jaren een belangrijke rol gespeeld en veel initiatieven en nieuwe ontwikkelingen in gang gezet en ondersteund. Nu het VIP ophoudt te bestaan, betekent dat niet dat de innovatie daarmee eindigt. Integendeel: de sector moet nu laten zien, dat innovatie een essentieel onderdeel is geworden en zal blijven van een duurzame en toekomst gerichte visserij. Zaterdag a.s. houdt het VIP haar slotmanifestatie. En dat is terecht. Na een viertal jaren is het wellicht tijd om het stokje over te dragen.

Maar innovatie en verduurzaming in deze sector zijn lopende processen. Om die reden, steunt PVis het advies van het VIP aan de Staatssecretaris om innovatie te vervolgen via een stelsel van op te zetten blueports.

Het VIP zegt daarbij twee dingen:

1. ‘het aanjagen van innovatie, het bevorderen van ondernemerschap en versterking van de afzetkracht’ en
2. ‘regionale blueports zijn geen gebouw, haven of organisatie, maar een samenhangend netwerk van ondernemers en bedrijven uit de keten, en de aanverwante maritieme sector, bij voorkeur aangevuld met kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties’. Kortom: een netwerk.

Het Productschap heeft de ambitie, en als voorzitter vind ik dat wij daarvoor ‘dé spin in het web’ zijn, om samen met het ministerie van EL&I een hoofdrol te spelen in dit proces. In dit verband was het mij dan ook een genoegen te mogen vernemen dat de Klankbordgroep van het VIP, bestaande uit louter ondernemers uit de sector, het Productschap nadrukkelijk als partij heeft aangewezen om het initiatief voor een vervolgtraject voor innovatie te nemen

Ik ben blij dat het Ministerie de succesvolle kenniskringen nog een aantal jaren wil ondersteunen. In dat verband zou het ambitieuze initiatief voor het Masterplan ‘transitie duurzame visserijvloot’, ontstaan uit enkele van deze kenniskringen, ook een grote rol kan spelen in die innovatieslag.

Uitdagingen genoeg dus voor 2011!

Maar er is nog een aantal zaken, die in dit jaar van belang gaan worden. Ik zal daarbij niet uitputtend zijn (misschien breek ik hier wel met een traditie) maar ik wil slechts een paar noemen.

Scholsector

Een van de grote uitdagingen ligt in de afzet van schol. De prijzen zijn de afgelopen jaren niet goed geweest. Voor komend jaar kan 15% extra op de markt worden gebracht vanwege ophoging van het quotum. Kortom; meer vis afzetten voor een hogere prijs is een bijzonder lastige opgave!

De markt heeft behoefte aan een aantal zelfbewuste ondernemers, die, zo nodig onder  eigen merk, de retail en consumentenmarkt kunnen bewerken zowel in buiten als binnenland. Maar daar is wel een gedurfde omslag in denken in afzetstructuren voor nodig.

Het Productschap Vis kan bij de afzet slechts een beperkte rol spelen, maar we kunnen wel ondersteunen via onze activiteiten voor promotie en sector PR.

En verder ligt er in de keten een aantal zéér interessante adviezen, die in opdracht van het VIP zijn opgesteld voor de sector. Als PVis daar in kan faciliteren, op verzoek van de sector, dan zal ze dat niet nalaten. 

Aalsector

Een andere uitdaging zit in de binnenvisserij en kweeksector. Die geledingen die met aal te maken hebben een paar problemen. Ten eerste een lage visstand, met een beperkt herstelperspectief, en daardoor een negatief imago wat betreft duurzaamheid. En daar komt het dioxine probleem nog bovenop.

Eén ding moet duidelijk zijn: de consument heeft recht op een 100% gezond betrouwbaar product. De keten moet dus transparanter worden. Ook zal de sector niet ontkomen aan het meewerken aan het aalherstel plan. Het Productschap wil de aalsector daarbij ondersteunen:

1. om te bereiken dat een robuust keurmerk ontstaat, waar de consument op kan vertrouwen; 
2. meewerken aan herstel van bestanden via een meerjarig uitzetprogramma. 

Garnalen

In de garnalensector is in 2010 onvoldoende voortgang geboekt in de ontwikkeling, wat betreft duurzaamheid (MSC o.a.). Anderzijds was de prijsvorming voor de aanvoerders vaak onder kostprijs niveau. Een situatie, die voor de langere termijn niet houdbaar is. Gevreesd moet worden voor een koude sanering.

Het Productschap kan geen rol spelen in marktbeleid en prijsvorming, en mag dat ook niet. Wel kan het een rol spelen in het duurzaamheidtraject. Dat is een allereerste voorwaarde die ingevuld moet worden. Laten we in elk geval dat traject met volle vaart voortzetten.

Ik ben blij dat in de tweede helft van 2010 een werkgroep, met o.a. Pim Visser, Guus Pastoor en Johan Nooitgedagt, het momentum heeft gebruikt om een aantal constructieve stappen te zetten in die richting! Laten we daarop voortborduren. Belangrijk hierbij is dat er binnen en tussen aanvoer en handel een nieuwe manier van samenwerking moet ontstaan.

Hoe dat vorm moet krijgen is mij nog niet helemaal duidelijk, maar een situatie waarbij een vracht garnalen over de weg uitgestort wordt, is niet te tolereren. Niet alleen een schande voor de sector, maar het is ook niet uit te leggen aan de samenleving.

Ik snap dat het een lange weg is, maar het moet. Ik ben voornemens om in het eerste kwartaal van 2011 met een aantal grote spelers in het veld over dit onderwerp te gaan spreken, om te kijken wat het Productschap hierin zou kunnen betekenen.

Natura 2000  -Windmolenparken – beschermde gebieden

Nèt voor de jaarwisseling zijn twee gebieden op zee definitief aangewezen als Natura 2000 gebied en een groot aantal binnenwateren, waaronder het Veerse Meer. Bij de gebieden die nu zijn aangewezen gaat het bijvoorbeeld om de bescherming van gebieden langs de Nederlandse kust met zandbanken. In de volgende fase, bij het opstellen van het beheerplan, wordt duidelijk welke maatregelen er nodig zijn om de kwetsbare natuur in goede staat te houden of te brengen. Hierbij wordt de sector in allerhande klankbordgroepen en overleggen goed vertegenwoordigd om te zorgen dat de belangen van de vissers goed beschermd worden.

Dames en heren, ik ben u allen zeer erkentelijk voor wat het afgelopen jaar door ons gezamenlijk tot stand is gebracht. Ik hoop volgend jaar u te kunnen vertellen dat opnieuw een aantal belangrijke stappen is gezet naar een gezonde, verantwoorde en aantrekkelijke vissector met een scala aan prachtige, verantwoorde visproducten.

Dames en Heren, onze visserij sector levert een belangrijke bijdrage aan onze economie, en staat met het gezicht naar de maatschappij en politiek. De sector is daarom ook bereid om verantwoording af te leggen over de ingezette koers naar een duurzame visserij, een duurzame keten en duurzame producten. De Nederlandse Vissector wil laten zien dat het de politieke en financiële steun, die de sector ontvangt uit Den Haag dubbel en dwars waard is: niet alleen omdat daardoor de visserij sector er ook nog zal zijn voor de volgende generaties, maar ook omdat onze sector daarmee een belangrijk aandeel kan blijven leveren aan het duurzaam exploiteren van de wereldzeeën en daarmee aan een gezonde eitwitvoorziening van de wereldbevolking!